Sự thật hơi khó tin là đa phần chúng ta đều không biết mình muốn gì. Chúng ta thường quan tâm những gì người khác muốn ta làm, hơn là quan tâm điều mình muốn. Chúng ra thường tìm cách bắt người khác mang lại cho mình điều mình muốn, hơn là tự mình tìm kiếm điều đó. Chúng ta đặc biệt thường xuyên đồng hoá ý muốn của người khác thành ý muốn của mình, một cách vô thức. Không nhiều người trong chúng ta thực sự có gu sống riêng của mình. Bạn thì sao?
Sự thật hơi khó tin là đa phần chúng ta đều không biết mình muốn gì. Chúng ta thường quan tâm những gì người khác muốn ta làm, hơn là quan tâm điều mình muốn.
Chúng ra thường tìm cách bắt người khác mang lại cho mình điều mình muốn, hơn là tự mình tìm kiếm điều đó. Chúng ta đặc biệt thường xuyên đồng hoá ý muốn của người khác thành ý muốn của mình, một cách vô thức. Thấy người khác có cái miệng xinh đẹp tự nhiên muốn mình có cái miệng giống vậy, thấy người khác có công việc thú vị tự nhiên muốn mình có công việc y chang như vậy, thấy người khác mua chiếc ô tô cũng tự nhiên muốn có chiếc xe như thế, thấy người khác du lịch cũng nghĩ “ừ mình muốn du lịch”, thấy người khác thành công cũng chậc lưỡi “ừ mình muốn có được thành công”.
Nếu đi vào thật sâu những điều chúng ta mong muốn, bạn sẽ nhận ra đa phần chúng đều là những mong muốn tới từ thế giới bên ngoài, rất ít khi chúng ta chịu đặt câu hỏi để tìm hiểu tự bản thân mình từ sâu thẳm bên trong, chúng ta muốn gì? Nếu hỏi 100 bạn trẻ ngày nay “Bạn muốn gì?” có lẽ sẽ nghe tới 99 người trả lời “Muốn thành công” nhưng thành công như thế nào thì lại mù tịt hoặc sẽ theo một khuôn mẫu có sẵn nào đó bên ngoài “Ừ thì đại khái như là kiếm nhiều tiền nè, nổi tiếng nè, đi du lịch khắp thế giới nè...”
Nếu hỏi thêm một chút “Muốn làm gì để kiếm nhiều tiền” có lẽ sẽ nghe “Thì kinh doanh cái gì đấy” nhưng kinh doanh cái gì thì chịu thua chả có ý tưởng gì cả. May mắn gặp được ai trả lời “tôi muốn làm điều mình thích mà vẫn kiếm được nhiều tiền, thế là nhất” “vậy bạn thích làm gì và giỏi kĩ năng gì?” “Ừm không biết nữa”. Cứ hỏi thêm một chút, sâu hơn một chút về những gì người ta mong muốn đi, bạn sẽ rất nhanh đi vào ngõ cụt. Bởi vì lý do đơn giản chẳng mấy người trong số chúng ta thật sự biết mình muốn gì cả, đừng nói tới việc lên kế hoạch để đạt được điều mình muốn.
Bạn sẽ không có thứ bạn muốn đâu, cho tới lúc bạn biết mình muốn gì, càng cụ thể chính xác càng tốt. Nhớ là thứ bạn muốn nhé, chứ không phải thứ người khác muốn nơi bạn. Hãy dành thời gian nghĩ về thứ mình thật sự muốn, nó sẽ tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian và năng lượng sống đấy.
Đây là một câu chuyện nhỏ:
Một vị khách tới thăm nhà người bạn và gặp cậu con trai đang ngồi học bài:
- Cháu giỏi quá. Thế cháu muốn trở thành gì trong tương lai?
- Mẹ muốn cháu thành bác sĩ, bố muốn cháu thành kĩ sư, thầy cô muốn cháu thành công, ông ngoại muốn cháu đi tu, bà nội muốn cháu sớm kết hôn rồi sinh nhiều con cái...
- Nhưng rốt cuộc cháu muốn gì?
- Cháu không biết, chưa từng có ai hỏi cháu câu ấy cả!
Các thế hệ trước liên tục nhồi nhét mọi ý tưởng và mong muốn vào các thế hệ sau, chỉ bởi vì họ không đạt được điều họ muốn. Đến thế hệ sau khi lớn lên phải dành toàn bộ thời gian để “chiều lòng” và đi theo mong muốn của thế hệ trước mà quên mất mình muốn gì. Bởi vì họ lỡ mất cuộc đời mình cho nên đến lượt họ khi có con cái, họ tiếp tục đặt mong muốn ước vọng của họ lên chúng... Cái vòng tròn này cứ tiếp diễn mãi không hồi kết và mọi người đều lỡ mất cuộc sống của mình. Đó là lý do thật hiếm tìm thấy người hạnh phúc trên đời.
Cách thức để phá vòng tròn ấy là hãy tự mình đặt câu hỏi và suy tư trả lời nó một cách nghiêm túc nhất: Bạn muốn gì? Bạn muốn sống một cuộc đời như thế nào? Xong rồi lên kế hoạch để sống đời mình muốn song song giúp người khác sống cuộc đời họ muốn. Khó nhưng không có nghĩa là không làm được.
Chúng ta từng nghĩ mình muốn công việc ổn định, muốn lập gia đình sinh con cái, muốn thành công... có thật không? Bao nhiêu cha mẹ từng nhìn vào mắt con mình với tình yêu thương và tôn trọng để hỏi nó “Con muốn gì? Con muốn sống cuộc đời như thế nào?” Không. Cha mẹ thậm chí còn chả quan tâm con mình có muốn theo tôn giáo của mình không, có muốn đi học mỗi ngày không, nếu không vì lý do gì, có thích ăn món mình nấu không, có muốn nghe lời khuyên của mình không... Bởi vì lý do đơn giản chưa bao giờ có ai hỏi họ những câu ấy cả.
Các bạn trẻ, đến lúc tự mình đặt ra những câu hỏi rồi thay vì chỉ nghe câu trả lời từ tất cả mọi người, những người thậm chí còn chẳng quan tâm bạn muốn hỏi gì hay có muốn nghe câu trả lời từ họ không.
Hãy nhận trách nhiệm đặt câu hỏi trước khi tìm câu trả lời và câu hỏi bạn nên tự hỏi mình hôm nay: Tôi muốn gì? Tôi thật sự muốn gì?
Lan 29 tuổi, công việc ổn, thu nhập khá. Nhìn từ bên ngoài, cuộc sống của cô chẳng thiếu thứ gì: quần áo hàng mới, điện thoại đời mới, những bức ảnh lung linh trong các quán cà phê “có góc check-in đẹp nhất thành phố”.
Nhưng mỗi tối về nhà, cởi bỏ lớp trang điểm và chiếc váy “phải hợp với phong cách công sở”, Lan thấy lòng mình trống rỗng.
Lan sống trong một vòng tròn lạ lùng: Sợ khác biệt nên phải cố giống mọi người,
nhưng càng giống, cô càng không tìm thấy mình ở đâu. Nội tâm của Lan mệt mỏi, vì mỗi ngày cô phải diễn một vai khớp với kỳ vọng người khác. Sức khỏe của cô bắt đầu “nhỏ tiếng than”: đau đầu, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi không rõ lý do. Mối quan hệ của cô đông nhưng lỏng, đầy tương tác nhưng thiếu kết nối. Tài chính của cô nhìn qua có vẻ tốt, nhưng phần lớn tiền chảy vào những thứ giúp cô “trông ổn hơn”, chứ không phải “sống ổn hơn”.
Lan không phải người xấu, cũng không hề yếu kém.Cô chỉ chưa từng ngồi xuống với chính mình để hỏi: “Rốt cuộc, gu sống của mình là gì – nếu không phải là thứ người khác mong đợi ở mình?”
Minh 33 tuổi, cũng làm văn phòng như Lan, thu nhập không quá khác. Nhưng cách Minh dùng đời sống của mình thì rất khác.
Minh biết mình là người nhạy cảm với tiếng ồn, nên anh chọn sống ở một căn phòng nhỏ, xa trung tâm một chút, nhưng có ánh sáng, có cây, có khoảng lặng buổi sáng. Anh không quá quan tâm quần áo phải là thương hiệu gì, nhưng anh quan tâm: mang đôi giày khiến chân mình không đau, ngồi vào một chiếc ghế khiến lưng mình không gào thét, dùng một chiếc bàn đủ rộng để tay mình được thoải mái khi làm việc.
Buổi tối, Minh có thể đi uống nước với bạn, nhưng anh không ngại nói: “Hôm nay mình hơi mệt, cho mình về sớm nhé,” và anh không thấy cần phải xin lỗi vì đã chăm sóc bản thân.
Bạn bè của Minh không quá đông. Nhưng quanh anh là những người có thể nói chuyện về điều mình tin, điều mình sợ, điều mình đang cố hiểu. Họ không hoàn hảo, nhưng họ thật.
Về tài chính, Minh không mua nhiều, nhưng mỗi món anh mua đều có lý do. Anh trích một phần thu nhập cho học tập, một phần cho sức khỏe, một phần cho những trải nghiệm nuôi dưỡng tâm hồn. Và anh chấp nhận không sở hữu quá nhiều thứ để đổi lại cảm giác nhẹ nhàng khi bước vào chính ngôi nhà của mình.
Minh không tự gọi mình là “người có gu”. Anh chỉ đơn giản là người chịu khó sống có chủ đích. Nhưng khi nhìn lại, ta dễ dàng nhận ra: nội tâm của anh bớt chao đảo hơn, sức khỏe của anh ổn định hơn, mối quan hệ của anh ít hơn nhưng sâu hơn, tài chính của anh được dùng để xây nền, chứ không để vá lỗ hổng cảm xúc.
Gu sống của Minh không đến trong một đêm. Nó đến từ hàng trăm lần anh tự hỏi: “Việc này có hợp với mình thật không?” và đủ dũng cảm để thay đổi, nếu câu trả lời là “không”.