Trong lĩnh vực tâm lý học và thần kinh học, người ta thường nhắc đến 4 "hormone hạnh phúc" (thực tế một số là chất dẫn truyền thần kinh hơn là hormone) có vai trò quan trọng đối với cảm xúc, động lực và sức khỏe tinh thần của con người.
Có một thời gian, tôi cứ nghĩ hạnh phúc là thứ đến từ bên ngoài.
Là khi công việc thuận lợi.
Là khi con cái thành công.
Là khi gia đình bình yên.
Là khi mình có đủ điều kiện vật chất để sống thoải mái hơn.
Nhưng rồi càng sống lâu, tôi càng nhận ra một điều thú vị, có những ngày chẳng có chuyện gì đặc biệt xảy ra, vậy mà lòng vẫn thấy vui. Và cũng có những ngày mọi thứ đều ổn, nhưng trong lòng lại nặng trĩu. Điều đó khiến tôi tò mò. Hóa ra, cảm xúc của con người không chỉ đến từ những gì xảy ra bên ngoài. Nó còn liên quan đến những chất hóa học rất đặc biệt mà cơ thể tự tạo ra.
Các nhà khoa học thường nhắc đến bốn "hormone hạnh phúc" quen thuộc: Dopamine, Serotonin, Oxytocin, Endorphin. Tôi không muốn gọi chúng bằng những cái tên quá phức tạp. Tôi thích nghĩ rằng đó là bốn món quà mà cơ thể âm thầm dành cho chúng ta.
Dopamine – niềm vui của sự tiến bộ
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác này. Khi hoàn thành một việc gì đó. Khi đánh dấu xong một công việc trong danh sách. Khi giảm được vài ký. Khi đi bộ được xa hơn hôm qua. Khi đọc xong một cuốn sách. Khi học được một điều mới. Đó là lúc dopamine được giải phóng.
Nó giống như phần thưởng mà cơ thể trao cho chúng ta mỗi khi cảm thấy mình đang tiến lên phía trước. Vì vậy, người lớn tuổi càng cần có những mục tiêu nhỏ. Không cần lớn lao.
Có thể chỉ là: hôm nay đi bộ thêm 500 bước, học một món ăn mới, chăm được một chậu cây, hoàn thành một bức ký họa. Những điều nhỏ ấy không hề nhỏ. Chúng đang nuôi dưỡng dopamine mỗi ngày.
Serotonin – cảm giác bình an từ bên trong
Nếu dopamine là niềm vui của thành tựu, thì serotonin là cảm giác đủ đầy và bình an.
Đó là cảm giác khi ngồi dưới nắng sớm, ngắm biển, đi bộ giữa thiên nhiên, nghe tiếng chim, nhìn một chậu hoa đang nở. Serotonin giúp tâm trạng ổn định hơn. Nó giống như ánh sáng dịu dàng trong một căn phòng. Không rực rỡ. Không bùng nổ. Nhưng khiến mọi thứ dễ chịu hơn.
Điều thú vị là ánh nắng mặt trời có liên quan rất lớn đến serotonin. Có lẽ đó cũng là lý do vì sao sau một buổi sáng đi bộ ngoài trời, nhiều người thấy lòng mình nhẹ hơn. Không phải vì cuộc đời thay đổi. Mà vì cơ thể vừa được nhận một món quà tự nhiên.
Oxytocin – hormone của yêu thương
Có những cái ôm, những cái nắm tay, những cuộc trò chuyện chân thành, những lần ngồi bên nhau mà không cần nói gì nhiều. Những điều tưởng như rất bình thường ấy lại giúp cơ thể tạo ra oxytocin. Đây là hormone của sự gắn kết, của tình thân, của cảm giác thuộc về.
Khi còn trẻ, chúng ta bận rộn nên ít nhận ra giá trị của nó. Nhưng càng có tuổi, tôi càng thấy: Con người không chỉ cần ăn uống và thuốc men, con người cần được kết nối. Một người sống cô lập quá lâu thường yếu đi nhanh hơn, không chỉ về tinh thần, mà cả thể chất. Bởi cơ thể chúng ta được sinh ra để sống cùng nhau.
Endorphin – liều thuốc giảm đau tự nhiên
Có những ngày tôi đi bộ. Ban đầu hơi mệt. Nhưng đi được một lúc lại thấy dễ chịu. Có những lần cười thật thoải mái với bạn bè. Có những buổi tập thể dục nhẹ. Có những chuyến đi khiến mình vui như trẻ lại. Đó là lúc cơ thể tiết ra endorphin.
Người ta thường gọi đây là thuốc giảm đau tự nhiên của cơ thể. Nó giúp giảm căng thẳng, giảm cảm giác đau đớn, giúp tinh thần dễ chịu hơn. Điều tuyệt vời là chúng ta không cần mua nó. Cơ thể đã có sẵn khả năng tạo ra nó.
Hóa ra hạnh phúc không ở đâu xa
Sau khi hiểu hơn về bốn hormone này, tôi nhận ra một điều rất đẹp. Hóa ra nhiều thứ giúp cơ thể khỏe hơn lại rất giản dị: đi bộ, tắm nắng, vận động, học điều mới, gặp gỡ bạn bè, ôm người thân, cười nhiều hơn, sống có mục tiêu.
Không phải tất cả hạnh phúc đều đến từ những điều lớn lao. Nhiều khi, nó đến từ những điều rất nhỏ được lặp lại mỗi ngày. Có thể đó cũng là một phần của hành trình lão hóa ngược. Không phải cố gắng trẻ lại. Mà là tạo điều kiện để cơ thể được sản sinh nhiều hơn những điều tốt đẹp mà tạo hóa vốn đã ban tặng.
Và đôi khi, chỉ cần một buổi sáng có nắng, một cuộc trò chuyện chân thành, một đoạn đường đi bộ ngắn hay một cái ôm ấm áp... cơ thể đã âm thầm nói lời biết ơn với chúng ta rồi.
Th.sĩ Nguyễn Thị Minh Lý - CG Tư vấn huấn luyện nội tâm và CSSKCĐ