Bạn có để ý không, Ở Việt Nam, bây giờ 60–70 tuổi không còn hiếm nữa.
Người ta sống lâu hơn ông bà ngày xưa. Nhưng điều khiến tôi trăn trở là nhiều người sống thọ… mà sống mệt, sống lâu… mà sống yếu, sống tới già… nhưng không còn tự do trong chính cơ thể mình.
Tôi gặp rất nhiều người ngoài 60 bụng thì tròn tròn, tay chân thì nhỏ mềm, đi vài bước đã thở, ngồi xuống đứng lên như một “cuộc chiến”, ngã một cái là nằm luôn cả tháng. Dân gian hay nói vui: “Củ khoai tây cắm mấy cái tăm.” Nghe buồn cười… mà đau lòng.
Và tôi muốn nói thật nhẹ: Đó không hẳn là do tuổi.
Mà phần lớn là do cách mình nuôi cơ thể suốt mấy chục năm.
“BÉO NHƯNG YẾU” KHÔNG PHẢI NGHỊCH LÝ – ĐÓ LÀ SINH HỌC
Y học có một cái tên rất rõ: Sarcopenic obesity – béo kèm mất cơ.
Cơ thể chúng ta sau 50–60 tuổi sẽ tự động mất cơ dần.
Nếu mình ăn không đủ đạm, không tập tạo lực, chỉ đi bộ nhẹ nhàng, nghỉ ngơi quá nhiều thì cơ thể sẽ hiểu một điều đơn giản: “À… cơ bắp không cần thiết nữa.” và nó bắt đầu “dỡ nhà”. Mất cơ thì yếu, yếu thì ngại vận động, ngại vận động thì mỡ tăng, mỡ tăng thì càng yếu hơn. Một vòng lặp rất âm thầm… nhưng rất thật.
NHIỀU NGƯỜI TỰ HÀO: “TÔI CÓ TẬP MÀ, SÁNG NÀO CŨNG ĐI BỘ”
Dạ đúng… đi bộ rất tốt. Nhưng tôi nói nhỏ thôi: Đi bộ là vận động.
Chứ chưa đủ để giữ cơ.
Đi bộ giúp khớp linh hoạt, tinh thần dễ chịu, tim phổi hoạt động nhẹ nhàng hơn, nhưng nó không đủ “lực” để cơ bắp phải ở lại. Nên mới có cảnh: đi bộ 20 năm vẫn đi được, nhưng không bế nổi cháu, đứng lên khó, dễ bị trượt/vấp ngã, mất độc lập lúc nào không hay.
SAI LẦM LỚN NHẤT CỦA NGƯỜI VIỆT: “GIÀ RỒI ĂN THANH ĐẠM THÔI”
Câu quen thuộc lắm “Ăn ít cơm thôi, nhiều rau thôi, thịt cá chút xíu được rồi.” Nghe có vẻ lành.
Nhưng sinh học thì lại nói khác: Người già ăn ít hơn, đúng, nhưng nhu cầu đạm trên mỗi kg cân nặng lại cao hơn người trẻ vì hấp thu kém hơn, tổng hợp cơ kém hơn. Nên mỗi bữa phải “đậm đặc” hơn chứ không phải loãng hơn.
Rau rất tốt, nhưng rau không xây được cơ.
Cơ bắp cần:
Không có cơ… thì tuổi già chỉ còn lại “chịu đựng”.
“TÔI KHÔNG THÍCH ĂN THỊT” – NHIỀU KHI KHÔNG PHẢI DO KHÔNG THÍCH
Tôi gặp nhiều người cao tuổi nói vậy.
Nhưng thật ra là:
Thế là cơ thể thiếu đạm một cách âm thầm và cơ bắp ra đi lặng lẽ…
VĂN HÓA “CHỊU GIÀ” CỦA NGƯỜI VIỆT
Một điều sâu hơn nữa là người Việt mình hay chấp nhận:
Nhưng tôi muốn nói thật lòng: Yếu không phải định mệnh. Yếu là kết quả.
Cơ thể rất công bằng và thông minh: Không dùng đến cơ thì cơ mất, đạm không đủ thì chỉ cung cấp cho các cơ quan sống (là não, tim, gan, phổi, thận), còn các bộ phận khác như cơ, xương khớp, rang, tóc, da, móng thì đành bỏ đói. Teo cơ, nhăn da, tóc bạc và rụng, móng mềm vẹo, răng rụng, xương loãng… lần lượt xuất hiện.
GIẢI PHÁP HƯỚNG TỚI “SỐNG KHỎE ĐẾN KHI CHẾT”
Tôi không nói chuyện sống lâu. Tôi nói chuyện Sống khỏe tới phút cuối.
Ba nguyên tắc cực đơn giản:
1. Già rồi – ăn ít cơm hơn, nhưng đạm không được ít hơn
Mỗi bữa phải có nguồn đạm rõ ràng:
2. Đi bộ để vui – nhưng phải tập tạo lực để giữ cơ
Không cần gym hoành tráng. Chỉ cần
3. Rau để tiêu hóa – đạm để có sức
Rau là bạn. Nhưng đạm mới là nền. Không có đạm, tuổi già chỉ còn “mong manh trong một thân hình tròn”.
LỜI KẾT – GIÀ KHÔNG ĐÁNG SỢ, GIÀ YẾU MỚI ĐÁNG SỢ
Người Việt mình đang sống thọ hơn…nhưng cần học cách sống khỏe hơn.
Tuổi già không phải là đoạn cuối. Tuổi già có thể là đoạn đẹp nhất: Tự do tự tại làm điều mình muốn với điều kiện Đi được, Đứng vững, Tự chăm mình, Không thành gánh nặng và ra đi trong phẩm giá.
Khi đã ở tuổi U70, sau những biến cố sức khỏe không nhẹ, với sự hỗ trợ của dinh dưỡng Herbalife, tôi đã chạy half-marathon 21km ở Hội An, 21 km trên cát dọc bãi biển Đà Nẵng, đứng xoay hông giữ trục 7 tiếng liên tục ở Phú Quốc.
Nói ra không phải để khoe, chỉ để nói rằng: Cơ thể có thể hồi sinh, nếu mình bắt đầu đúng.
Trân trọng biết ơn bạn đã đọc những lời chia sẻ tâm huyết của tôi.
Bạn không cần đổi đời trong một đêm; bạn chỉ cần đổi hướng trong một khoảnh tỉnh thức và chọn một bước nhỏ để làm ngay hôm nay.
Nếu bạn muốn, hãy để lại một dòng: điều gì trong bài khiến bạn thấy mình được gọi tên. Nếu bài viết này chạm bạn, hãy like hoặc share để khích lệ một người mà bạn muốn nhắn gửi. Trân trọng biết ơn bạn!
Th.sĩ Nguyễn Thị Minh Lý – Chuyên gia tư vấn huấn luyện Nội tâm