Làm thế nào để xây dựng mục tiêu mang tính SMART? Làm thế nào để hiện thực hóa mục tiêu cuộc sống?

Làm thế nào để xây dựng mục tiêu mang tính SMART?

SMART là chiếc khung giúp mục tiêu bớt mơ hồ và bớt tự lừa mình. SMART là viết tắt của 5 chữ Specific – Measurable – Applicable – Realistic – Timming. Nghĩa là mục tiêu sống mà ta đặt ra cần Cụ thể – Đo lường được – Khả thi – Thực tế – Có thời hạn.

“S” là cụ thể: đừng nói “tôi muốn khỏe”, hãy nói “tôi muốn đi bộ 30 phút một ngày, 5 ngày/tuần.” Cụ thể là khi bạn đọc lại, bạn biết phải làm gì ngay, không cần họp nội tâm ba tiếng.

“M” là đo lường được: con người rất dễ nản khi tiến bộ không có hình dạng. Con số không làm bạn lạnh lùng, con số làm bạn tỉnh táo. Bạn xem đồng hồ trước khi đi bộ, 30 phút sau bạn biết mình hoàn thành mục tiêu hôm nay.

 “A” là khả thi: mục tiêu không phải để chứng minh bạn siêu nhân, mà để tạo đà. Đà quan trọng hơn hào quang. Nếu bạn đặt mục tiêu đi bộ 120 hoặc 180 phút, sẽ không dễ dàng tìm được thời gian đủ để thực hiện mỗi ngày.

“R” là phù hợp: mục tiêu phải khớp với đời bạn, không phải khớp với đời người khác. Thứ bạn thật sự muốn và thứ bạn nghĩ mình “nên muốn”, khác nhau như trà gừng và trà sữa, uống cái nào cũng vào miệng, nhưng cái nào làm cơ thể bạn nhẹ hơn thì chỉ bạn biết. Bạn nên chọn đi bộ hay tập yoga chỉ bạn mới biết. Đôi khi bạn cũng phải thử xem mình thích cái gì, mình cảm nhận thế nào sau thời gian tập thử.

“T” là có thời hạn: thời hạn không để dọa, mà để giữ bạn khỏi trôi. Một mục tiêu không có hạn giống như một lời hẹn “khi nào rảnh” – nghĩa là… không bao giờ. Bạn không cần cố định đi bộ giờ nào, chỉ cần đủ 30 phút. Bạn không cần cụ thể ngày nào phải tập mà chỉ cần 5 ngày một tuần để tăng tính khả thi.

Dù vậy, SMART chỉ là khung xương. Muốn mục tiêu sống được, bạn cần hơi thở. Hơi thở ấy là một kế hoạch hiện thực hóa mà không dựa vào động lực nhất thời. Động lực giống pháo hoa: đẹp, nhưng chóng tắt. Điều bạn cần là hệ thống. Bạn hiện thực hóa mục tiêu bằng cách chuyển nó thành hành vi nhỏ đến mức “không làm thì… kỳ”. Bạn không xây nhà bằng cách nhảy một cái lên nóc. Bạn xây bằng việc đặt viên gạch đầu tiên từ móng. Mỗi ngày, bạn chỉ cần làm phần việc nhỏ nhất mà vẫn giữ được lời hứa với mục tiêu. Khi hành vi đủ nhỏ, não bớt sợ. Khi não bớt sợ, bạn bớt trì hoãn. Khi bạn bớt trì hoãn, bạn bắt đầu có lòng tin. Và niềm tin chính là nhiên liệu bền nhất.

Làm thế nào để hiện thực hóa mục tiêu cuộc sống?

Hiện thực hóa mục tiêu cũng cần một điều mà các sách hay né: bạn sẽ có ngày tệ. Có ngày bạn lười, bạn chán, bạn thấy vô nghĩa, bạn nghi ngờ chính mình. Những ngày ấy không phải dấu hiệu bạn sai đường; nó chỉ là phần bình thường của việc đi đường dài. Vấn đề không phải “làm sao để không bao giờ trượt”, mà là “trượt rồi thì quay lại kiểu gì”. Người trưởng thành không phải người không ngã, mà là người ngã xong biết phủi bụi và quay về với nhịp nhỏ. Bạn không cần hoàn hảo. Bạn chỉ cần bền.

Để mục tiêu không biến thành áp lực nội tâm, bạn phải phân biệt giữa “mục tiêu” và “giá trị”. Mục tiêu là thứ có thể hoàn thành; giá trị là cách bạn sống mỗi ngày. Mục tiêu có thể thay đổi theo giai đoạn, còn giá trị thì giống gốc cây. Khi bạn bám vào giá trị, mục tiêu sẽ linh hoạt mà không mất phương hướng. Bạn muốn có thu nhập X trong năm nay là mục tiêu. Nhưng “tự do, chính trực, đóng góp” mới là giá trị. Khi mục tiêu gặp biến cố, bạn vẫn còn giá trị để đứng. Nếu bạn lỡ không đạt, bạn không sụp vì bạn không đánh đồng bản thân với kết quả.

Th. sĩ Nguyễn Thị Minh Lý - Chuyên gia tư vấn huấn luyện Nội tâm